Susamın Gücü: Sağlık, Lezzet ve Kültür
10-11-2025
17:10
1. Susam Nedir ve Kökeni
- Botanik tanım: Sesamum indicum türü, Pedaliaceae (susamgiller) ailesine ait, tropik ve subtropik iklimlerde yetişen tek yıllık bir bitkidir; kapsül meyveler içindeki yumru tohumları yenilebilir.
- Köken: Afrika ve Hindistan’da yetiştirilen vahşi türlerden evcilleştirilmiş. Susam, 3000 yıldan uzun süredir bilinen en eski yağlı tohumdur.
2. Botanik Özellikleri ve Yetiştiricilik
- Boy ve yapı: Ortalama 0,5–1,5 m boylanabilen, dik gövdeli, tüylü yapraklı bir bitkidir.
- Yaprak ve çiçek: Oval/lanceolat formda yapraklar; çiçekleri beyaz, pembe veya mor renktedir.
- Tohum kapsülleri: Olgunlaştığında çatlayarak çok sayıda tohum salar.
- Yetiştirme koşulları:
- İklim: Sıcak (25–30 °C), kuraklığa toleranslı.
- Toprak: Hafif asidik-nötr, iyi drene edilmiş kumlu-tınlı yapıda tercih edilir.
- Sulama: Çiçeklenme ve tohum gelişimi dönemi dışında kuraklığa dayanır.
- Hasat süresi: 90–140 gün; kapsüller sararıp kuruyunca toplanır, kurutulur ve tohumu ayrılır.
3. Besin Değeri (100 g kavrulmuş susam)
Tablo formunda:
| Besin Değeri | Miktar / 100 g | Örnek 10 g (1 yemek kaşığı) |
|---|---|---|
| Enerji | 573 kcal | ~57 kcal |
| Karbonhidrat | 23,4 g | ~2,3 g |
| Lif | 11,8 g | ~1,2 g |
| Protein | 17,7 g | ~1,8 g |
| Yağ | 49,7 g | ~5 g (çoğunluğu sağlık dostu yağlar) |
| Kalsiyum | 975 mg | ~97 mg |
| Demir | 14,6 mg | ~1,5 mg |
| Magnezyum | 351 mg | — |
| Potasyum | 468 mg | — |
| E vitamini | 0,25 mg | — |
4. Sağlık Faydaları
- Kalp ve damar sağlığı: Fitosteroller, lignanlar (sesamin/sesamol) cholesterolü düşürür; HDL’yi destekler.
- Kemik sağlığı: Zengin kalsiyum, magnezyum ve fosfor; osteoporoz riskini azaltır.
- Antioksidan & anti-inflamatuar: Sesamin, sesamol hücre hasarını azaltır; iltihabı yatıştırır.
- Sindirim sağlığı: Yüksek lif, bağırsak hareketlerini düzenler.
- Kan şekeri dengesi: Yağ ve lif kombinasyonu glisemik dalgalanmayı yavaşlatır.
- Bağışıklık ve hücre yenilenmesi: Antioksidan ve B vitaminleri içeriğiyle bağışıklığı destekler.
- Cilt & saç sağlığı: E vitamini ve yağ asitleriyle nemlendirme sağlar, yaşlanmayı geciktirir.